<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<title>Untitled Document</title>
</head>

<body>
<p>Bất chợt, câu thơ của chàng thi sĩ “còm” Võ Văn Luyến ở quê nhà hiện về <em>Tôi   tin những dòng sông chảy ngược/Là những dòng sông tự chảy...</em> </p>
<p>1. Ở thời khắc giao hòa giữa ngày và đêm, lòng Mê Kông lênh láng   một ráng hồng rực rỡ. Ánh hào quang còn sót lại dường như cũng ướt đẫm màu nước.   Bờ sông hút tắp với những triền cỏ mướt mát. Tiếng cỏ xào xạc như vọng lại từ   một nhịp chèo quá vãng. </p>
<p>Giữa dòng sông nhìn từ bến phà Savẳn sang Mục Đa Hán (Thái Lan),   loi thoi một cồn hoang cô độc. Cái cồn hoang này chắc chắn không có ai cư ngụ vì   là khu vực phên dậu nhạy cảm của hai quốc gia láng giềng, vậy nên nghe nói có   rất nhiều loài chim đến tá túc. Chiều về, có khi cả cồn hoang đầy ắp, lảnh lói   tiếng chim...</p>
<p>Ở Savẳn muốn ngắm hoàng hôn, không đâu có thể đem lại thật nhiều   cảm xúc như bên bờ sông Mê Kông này. Sông dài rộng và diệu vợi. Chút nắng cuối   ngày loang ra một gam màu không bao giờ  lặp lại.</p>
<p>Bây giờ, cầu Hữu Nghị 2 nối đông bắc Thái Lan với vùng Hạ Lào,   được bắc qua sông Mê Kông, bến phà Savẳn trở về với nhịp sống của một bến đò xưa   lặng lẽ. Chiếc cầu huyền thoại làm khái niệm “Một ngày ăn cơm ba nước” (sáng ăn   xôi ở Mục Đa Hán (Thái Lan), trưa có mặt ở Savẳn (Lào) và tối ung dung ăn cơm ở   Quảng Trị của Việt Nam) thành hiện thực một năm nay. </p>
<p>Cầu Hữu Nghị 2 góp phần sôi động, là động lực cho sự cất cánh của   các nước trên hành lang kinh tế Đông - Tây, nối Việt Nam, Lào, Thái Lan,   Myanmar. </p>
<p>Dọc bờ sông từ bến phà đến chân cầu Hữu Nghị 2, sau khi có sự đầu   tư nâng cấp bờ kè bằng bê tông, trồng cỏ và hoa chăm pa, lát gạch hồng dọc lối   đi và đặt nhiều ghế đá, nơi đây mặc nhiên trở thành chỗ hóng mát lý tưởng, thu   hút rất nhiều những người trẻ tuổi. Họ đến bờ sông để chờ chút chiều giục đêm   buông màn và lai rai bia Lào, thứ bia phổ biến nhất ở đây, ăn cá nướng vớt từ   sông Mê Kông lên, mề gà nướng đặt từ các bản quanh vùng đem ra, mực nướng từ   Quảng Trị sang... </p>
<p>Người Lào ăn uống chừng mực, nói năng nhỏ nhẹ, cử chỉ khiêm   nhường, dù có phấn khích cùng bia rượu, họ cũng chỉ rủ rỉ chuyện trò trong tiếng   nhạc rộn rã từ chiếc loa đặt bên vệ cỏ. </p>
<p>Tôi lạc vào một vuông chiếu của đám bạn trẻ cất công từ Chămpasắc   xuống đón hoàng hôn ở Savẳn. Rượu đế Chămpasắc đựng trong chai nhỏ nửa lít, ngon   nức tiếng, có thể đọ với Kim Long mỹ tửu của Quảng Trị. Đám bạn trẻ uống nhiều   rồi, nhìn thấy tôi vẫn nhiệt thành mời vài chén, sau đó chắp tay trước ngực chào   từ biệt với cử chỉ thân ái.</p>
<p>Tôi ngước nhìn lên vòm cầu Hữu Nghị 2. Cây cầu tạc trong ráng   chiều một nét cong cường tráng. Những chiếc xe ô tô từ Thái Lan vút qua. 5 phút   để qua sông Mê Kông so với hàng giờ đồng hồ sốt ruột chờ đợi, lặn lội xuống bến   với bậc tam cấp dài dằng dặc, dựng đứng ở bến phà Savẳn nếu muốn qua Thái Lan   như cách nay vài năm. </p>
<p>Các nước trên Hành lang kinh tế Đông - Tây đều đặt rất nhiều kỳ   vọng vào cây cầu này. Nó có vai trò “khai thông huyệt đạo” cho vùng đất chưa   phát triển dọc tuyến hành lang để vươn ra hội nhập kinh tế. </p>
<p>2. Báo Savanphathana, cơ quan ngôn luận của tỉnh Savanakhẹt, nơi   tôi tới thăm người quen cũ nằm lọt thỏm giữa khu phố cổ với những căn nhà xây   liền kề. Ở đấy, thanh âm từ tiếng chuông nhà thờ phía kế bên, tiếng đọc kinh ban   mai vọng lại trong lòng chùa chiền gần gũi và tiếng sóng của dòng sông Mê Kông   cuộn chảy ngoài kia cũng đều dễ dàng cảm nhận được. </p>
<p>Đã sắp chuyển sang mùa khô, ở thị xã Savẳn - trái tim của   Savanakhẹt, lá ngoài đường rụng nhiều. Người công nhân vệ sinh môi trường cứ   sáng lên đi dọc theo chiều gió thổi, gom nhặt từng chiếc lá dán mình xuống mặt   đường. Họ làm việc chăm chút, chậm rãi như nhịp sống khoan hòa của người dân nơi   đây.</p>
<p>Để khi ban mai ló rạng, những đoàn nhà sư khoác áo cà sa màu vàng   thắm thả bộ trên các tuyến đường. Những tốp người dân, đa phần là phụ nữ, y phục   tươm tất, trải chiếu ngồi chờ đợi. Khi đoàn nhà sư đi qua, từng chiếc âu vàng   được mở ra. Những người cúng đường nhanh tay bỏ vào đó những nắm cơm nếp đang   bốc khói, những hoa quả tươi, những thức ăn vừa mới nấu xong... với vẻ mặt thành   kính. Những tà áo cà sa đã làm ấm thêm đường phố Savẳn khi mùa mưa chưa   qua...</p>
<p>3. Anh Sylămphăn, Phó Trưởng Ban biên tập báo   Savanphathana khuyên tôi cứ coi Savẳn như nhà mình, cần chi cứ đề xuất, đừng   ngại. Khi biết tôi muốn đến thăm bà con Việt kiều, anh sốt sắng sắp xếp để anh   Khun My đưa tôi đi. </p>
<p>&nbsp; </p>
Anh Khun My, phiên dịch cho tôi là đại úy quân y   Quân đội nhân dân Lào, từng có 6 năm học tại Học viện Quân y Quân đội nhân dân   Việt Nam ở Hà Tây. Tôi đùa với Khun My rằng, anh là người Lào có “nội ngữ” là   tiếng Việt, vì ngay cả một số từ chuyên môn y khoa, anh diễn đạt rất tốt bằng   tiếng Việt, sau đó mới tra từ điển để chuyển ngữ sang... tiếng Lào.
</p>
<p>Khun My có hai con gái đều học ở trường của Việt kiều, thông thạo   tiếng Việt từ bé. Ngoài giờ làm việc, Khun My còn mở thêm một lớp dạy tiếng Việt   cho hơn 10 người, cán bộ có, người buôn bán có, nhưng đa phần là  học sinh người   Lào chuẩn bị sang Việt Nam du học...</p>
<p>Khun My dẫn tôi tới thăm trường mẫu giáo Lạc Hồng ngay tại trung   tâm thị xã, với quy mô 4 lớp, 130 cháu theo học. Trường do Hội người Việt Nam   tại Savẳn lập ra, dạy theo chương trình của Bộ Giáo dục Lào nhưng tiếng Việt   được chú trọng. </p>
<p>Ở lứa tuổi mẫu giáo, các cháu có thể trao đổi với nhau bằng tiếng   Việt một cách thành thạo. Chúng tôi đã gặp ở đây 4 cô giáo đến từ Vĩnh Linh mới   qua giúp trường dạy tiếng Việt. Hèn gì khi nói chuyện với tôi, các cháu bé   người  Lào không chút bối rối khi nghe  mô tê răng rứa đặc trưng Quảng Trị.</p>
<p>Cô giáo Hứa Thị Ngọc Huệ, Hiệu trưởng trường tiểu học Thống Nhất,   gốc người Cần Thơ. Bố mẹ từ Việt Nam lưu lạc sang Campuchia, sau đó đến Savẳn và   sinh chị ở đây. </p>
<p>&nbsp; </p>
Ngồi nói chuyện với chị, tôi tưởng như đang ở đâu đó   trên đất Quảng Trị. Xung quanh lao xao tiếng nói cười. Những cung thanh, cung   trầm ấm áp.
</p>
<p>Trường Thống Nhất hiện có 329 cháu theo học, trong đó có 163 học   sinh người Lào. Quy mô 5 khối 10 lớp, từ lớp 1 đến lớp 5. Theo quy định của Bộ   Giáo dục Lào, mỗi tuần có 2 tiết tiếng Việt, nhưng trường chủ động tăng lên 10   tiết để đáp ứng nhu cầu rèn chữ, rèn đọc của học sinh... </p>
<p>Tình cờ tôi gặp anh Trần Kim Lân, một Việt kiều khá nổi tiếng ở   Savẳn. Anh thuộc lứa học sinh đầu tiên mà Hội người Việt Nam ở Savanakhẹt gửi về   Huế học tập gần 20 năm trước. Giờ đây anh là bác sĩ đa khoa có phòng mạch tại   trung tâm thị xã. Tuy nhiên, một lĩnh vực anh đang theo đuổi, được nhiều người   biết đến đó là biên soạn cuốn Từ điển Lào - Việt. </p>
<p>Gặp tôi, anh “tiếp thị” ngay: “Nhà xuất bản tổng hợp thành phố Hồ   Chí Minh đã nhận in sách của tôi và sẽ phát hành rộng rãi trong toàn quốc trong   nay mai. Chỉ cần 10.000 kíp (hơn 20.000 đồng), các bạn sẽ được sở hữu cuốn Từ   điển có 50.000 từ. Sử dụng Từ điển Lào -Việt là bạn đã góp phần vào việc giới   thiệu, truyền bá văn hóa hai dân tộc Lào và Việt Nam anh em...”.</p>
<p>Ở Savẳn hiện đã có trung tâm tiếng Việt thu hút rất đông người   theo học. Ngoài trường Lạc Hồng, Thống Nhất còn có thêm trường mẫu giáo, tiểu   học mang tên Nguyễn Trãi ở thị trấn Sênô, trường mẫu giáo Hoàng Oanh của một   Việt kiều, có gần 3.000 bà con Việt kiều đang sinh sống trên địa bàn, mỗi người   là một đại sứ của ngôn ngữ Việt. </p>
<p>Savẳn còn có nhiều người như anh Khun My, đã từng sống, học tập,   công tác tại Việt Nam, giờ lại tận tụy theo đuổi một công việc gian nan là   truyền dạy tiếng Việt cho người Lào. Tiếng Việt, nhờ vậy mà có sức sống lâu bền   suốt nhiều thế hệ trên đất bạn. Đó là ngôn ngữ của tình đoàn kết, keo sơn, gắn   bó máu thịt, không dễ nơi đâu có được.</p>
<p>Khun My bảo tôi, muốn nói được tiếng nước nào thì hãy uống thật   nhiều nguồn nước nơi đó. Nghe anh, chiều chiều ở trên đất nước Triệu Voi này,   tôi  ra Mê Kông để xin một ngụm nước từ dòng sông Mẹ. Những lúc như vậy, tôi để   cho Mê Kông chảy ngược vào lòng...</p>
<p><em>Savẳn - Đông Hà, xuân Mậu Tý</em></p>
<p>Hữu Thành - Tâm Thanh</p>
</body>
</html>
