<p>Những chú bò trên thảo nguyên H’Bông</p>
<p>Từ phố núi Pleiku xuôi về Phú Yên theo quốc lộ 25, đoạn qua  thảo   nguyên H’Bông (Chư Sê, Gia Lai) lữ khách không khỏi ngạc nhiên thú vị ngắm những   đàn bò hàng nghìn con say sưa gặm cỏ ven đường. Vùng giao thoa khí hậu đông và   tây Trường Sơn này ngày mưa kéo dài đồng cỏ phát triển đủ để hàng chục ngàn con   bò quanh năm béo tròn.</p>
<p>Gia đình Phan Đình Huy chọn mảnh đất này lập nghiệp chăn nuôi từ   những năm tám mươi thế kỷ trước. Nhà ở Phú Thiện- Auynpa-Gia Lai, kiếm miếng cơm   trong thời bao cấp đầy khó nhọc, ông Phúc-cha Huy quyết định để vợ con lại, một   mình dắt bò đi 40-50km vượt đèo Chư Sê lên H’Bông đất rộng người thưa chăn nuôi.   Lúc đầu gia sản ông chỉ vài ba con bò cái làm giống. Qua thời gian chúng sinh   sản ngày một đông, hiệu quả chăn nuôi rõ dần. </p>
<p>Từ vài con ban đầu lên hàng chục, hàng trăm rồi hàng nghìn con.   Đến nay trang trại của Huy giữ mức sàn 2.700 con bò, bình quân mỗi năm xuất   chuồng 1.000 con. Trang trại của anh chia làm 20 trại  bò riêng, giao khoán cho   từng hộ và hàng trăm gia đình nhận khoán chăn nuôi. </p>
<p>Trong hội nghị về Kế hoạch chăn nuôi từ 2007 đến 2010 của Bộ NN   &amp; PTNT tổ chức tại TP HCM với sự góp mặt của đại diện 56 tỉnh thành, trang   trại của Huy được Bộ NN&amp;PTNT ghi nhận lớn nhất Việt Nam hiện nay.</p>
<p>H’Bông còn có 7-8 trang trại khác có số lượng đàn bò từ năm bảy   chục đến vài ba trăm con. Một số người ở Phú Thiện, Phú Túc , Plei Ku rồi tận   Phú Yên, Đăk Lăk, Bình Định… cũng đến đây mở  trại nuôi bò. Xã H’Bông-Chư Sê và   xã Hà Tam, Đăk Pơ trở thành 2 địa phương có đàn bò lớn nhất Gia Lai. </p>
<p>Lăn lộn với đàn bò mấy chục năm liền, gia đình anh Huy mày mò học   cách chữa các loại bệnh ở loài động vật móng guốc này. Năm 2006, 2007 dịch lở   mồm long móng gia súc bùng phát lan rộng trong cả nước. </p>
<p>Trong khi đó bệnh lở mồm long móng đối với trâu bò ở Tây Nguyên   xảy ra thường xuyên. Năm 1998 - 1999, trang trại của Huy có khoảng 500 con bò bị   bệnh. </p>
<p>Đứng trước tình thế bi đát, hàng trăm con chết dần chết mòn, công   sức tiền của gia đình tích cóp mấy chục năm ròng có thể bay hết, cha con anh Huy   mất ăn mất ngủ nghiên cứu triệu chứng bệnh và tìm giải pháp điều trị. </p>
<p>Khi mắc bệnh bò bị sốt cao, việc đầu tiên là tìm cách hạ nhiệt cơ   thể chúng. Tiếp đến là dưỡng bệnh bằng loại thức ăn bổ, mềm, dễ tiêu hóa. Bệnh   lở mồm, long móng quật ngã gia súc nhanh, theo Huy có nguyên nhân gián tiếp do   ấu trùng ruồi, nhặng bu lên vết thương gây ra. </p>
<p>Ấu trùng lớn nhanh, vài ngày sau là đục khoét vào xương tủy bò   làm chúng chết nhanh. Để vết thương tránh lở loét do nhiễm trùng, cần trừ ruồi   nhặng, không để chúng đậu vào. Việc điều trị vết thương khá đơn giản. </p>
<p>Gia đình Huy đã tạo ra hợp chất bằng các loại thuốc nam trộn lẫn   kháng sinh chữa dứt điểm ngay loại bệnh này. Đàn bò nhiễm bệnh về chuồng bước   qua máng thuốc ngập đến ống chân để thuốc bám vào. Những con bị bệnh ở miệng   được tách ra điều trị từ 4 ngày- 1 tuần là khỏi hẳn.</p>
<p>Bây giờ hầu hết người nuôi bò ở xã H’Bông, cả đồng bào dân tộc   thiểu số đều biết phương pháp điều trị bệnh lở mồm long móng của gia súc do gia   đình Huy truyền bá. Năm 2006 - 2007, dịch lở mồm long móng cả nước lan đến   H’Bông, người dân ở đây đón nhận bình thản, xử lý nhanh, không xảy ra trường hợp   bò chết. </p>
<p>Giấc mơ của ông chủ trẻ</p>
<p>Năm 2002, khi Huy tốt nghiệp đại học kinh tế, ông Phan Đình Phúc   gọi con đến bảo: “Nhà đông con cái (Huy có 7 anh chị em), song con là người có   tâm có chí với nghề chăn nuôi. Cha quyết định giao lại toàn bộ sản nghiệp cho   con trông nom. Đây là vốn liếng chung cả gia đình, vì thế tất cả phải được tính   toán rạch ròi. Giao vốn chứ không cho vốn”.</p>
<p>Chàng cử nhân kinh tế thay cha quản lý trang trại lúc này có   1.600 con bò. Một số cách thức làm ăn được anh hạch toán, quy định lại. Huy tăng   lượng bò lên gấp đôi, giữ mức sàn 2.700 con, số tăng trưởng bán dần, mỗi năm   khoảng 1.000 con. Đàn bò được giao khoán cho người lao động. </p>
<p>Mỗi trại từ 70-100 bò giống, hộ gia đình từ 2-3 lao động đảm nhận   một trại. Cơ sở vật chất của trại như chuồng nuôi gia súc, nhà ở cho người lao   động do anh xây dựng. </p>
<p>Người nuôi có 10 con bò giống “ăn chia đôi”, nghĩa là 10 con bò   đẻ 1 lứa họ được 5 con bê. Số bò còn lại Huy trả công chăn 250.000đ/con/năm. Bê   sinh ra trong 1 năm tiền công 175.000đ/con. Phân bò người nuôi khai thác, tiêu   thụ. Nhiều hộ gia đình từ tay trắng, gắn bó với trang trại gia đình Huy giờ có   tiền tỷ.  </p>
<p>Như anh Tư Tống quê ở Bình Định năm 1993 bỏ quê dắt người yêu   trốn lên đây lập nghiệp. Được gia đình ông Phúc khoán cho 1 trại bò, trong vòng   7 năm anh Tống được vốn kha khá, tự mở trang trại riêng. Nay trang trại anh có   hơn 200 con bò.</p>
<p>Ngoài cách khoán theo trang trại, anh Huy còn hỗ trợ bò cho  hộ   đồng bào thiểu số trong vùng mỗi hộ từ 1-2 con bò giống. Ngay năm đầu tiên bê   sinh ra chia cho người nuôi, con thứ 2 mới giao cho chủ. </p>
<p>Nếu nhận 2 con giống chăn dắt từ 4-5 năm người nuôi sẽ có 5 con   cả bò lẫn bê. Đây là nguồn vốn quan trọng giúp hơn 300 hộ đồng bào nghèo ở xã   H’Bông và huyện Phú Thiện thoát nghèo. Chính sách ưu đãi đặc biệt này gia đình   Huy chỉ dành cho đồng bào thiểu số nghèo trong vùng.</p>
<p>Việc quản lý chăm sóc thú y của trang trại anh do 1 tổ gồm 2 bác   sĩ thú y và 4 cán bộ chuyên trách theo dõi. Hàng ngày họ thay phiên nhau giám   sát, kiểm tra việc chăm sóc của những người chăn dắt, kịp thời phát hiện xử lý   dịch bệnh và tư vấn dinh dưỡng cho bò. </p>
<p>Tháng 7-2007, Bộ trưởng NN&amp;PTNT Cao Đức Phát đã về đây thăm   trang trại của Huy. Bộ trưởng NN&amp;PTNT rất phấn khởi đánh giá  ngành chăn   nuôi nước nhà rất cần thêm nhiều trang trại quy mô lớn thế này. </p>
<p>Huy tâm sự: Đồng cỏ cho chăn nuôi ngày một hạn hẹp. Sắp tới anh   không mở rộng mà đầu tư chiều sâu cho ngành chăn nuôi. UBND tỉnh vừa cấp cho anh   56 ha đất để chăn nuôi gắn với trồng trọt. Huy bỏ vào đây hơn 3 tỷ đồng móc hố   thoát nước, đào 4 hồ vừa nuôi cá, vừa chứa nước tưới, làm đường nội bộ, đền bù… </p>
<p>Anh sẽ xây dựng nơi đây 1 trại bò giống tầm quốc gia, trồng cỏ   đảm bảo dinh dưỡng trong những ngày nắng hạn. Đầu năm 2008, Huy sẽ cho xây dựng   làng công nhân cho người chăn nuôi.</p>
<p>Điều mà chủ trang trại trẻ Phan Đình Huy trăn trở nhất hiện nay   là các trang trại chăn nuôi không được tiếp cận các nguồn vốn vay phát triển   chăn nuôi thành đại gia súc như nhiều lần chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà   nước đề cập. </p>
<p>Tài sản hàng trăm tỷ đồng đứng đó nhưng Huy gõ cửa nhiều ngân   hàng xin vay vốn đều nhận được câu trả lời: Ngân hàng không nhận thế chấp bò! .   Sự thiệt thòi của ngành chăn nuôi như thế rất cần một chính sách đặc biệt để   tháo gỡ.</p>
<p>Xã H’Bông từ một vùng đất hoang vắng, cằn cỗi đang chuyển mình   khởi sắc nhờ những đàn bò. Xuân Nhâm Tý này người chăn nuôi nơi đây càng phấn   chấn bởi giá bò tăng mạnh trở lại.</p>
<p>Huỳnh Kiên</p>
