
                        <p style="text-align: justify;">Từ thị x&atilde; tỉnh lỵ Cao Bằng, mất gần một ng&agrave;y đường gian kh&oacute;  th&igrave; v&agrave;o đến huyện Bảo L&acirc;m - miền đất hẻo l&aacute;nh gi&aacute;p với M&egrave;o Vạc.</p>
<p style="text-align: justify;">Nghỉ một đ&ecirc;m, h&ocirc;m sau xe cứ dựng ngược m&agrave; leo dốc đ&aacute; mấy chầu nữa th&igrave; đến trụ sở UBND x&atilde; M&ocirc;ng &Acirc;n. C&aacute;c đồng ch&iacute; c&aacute;n bộ x&atilde; - c&aacute;ch đ&oacute;&nbsp; mấy ng&agrave;y đ&atilde; được ch&uacute;ng t&ocirc;i nhờ x&aacute;c t&iacute;n nguồn tin về &ldquo;người tiền sử&rdquo; - kể: &ldquo;Phải rồi, họ ở m&aacute;i đ&aacute;, c&ocirc; vợ bị người ta lừa về chợ, cho ăn phở v&agrave; bộ quần &aacute;o mới rồi ốp l&ecirc;n xe m&aacute;y b&aacute;n sang b&ecirc;n kia bi&ecirc;n giới rồi. Một con của họ đ&atilde; chết - v&igrave; đ&oacute;i qu&aacute;, lại ăn uống mất vệ sinh. Đứa 7 tuổi, hằng ng&agrave;y v&aacute;c củi xuống chợ b&aacute;n, mua m&igrave; sợi v&agrave; m&igrave; t&ocirc;m về nu&ocirc;i bố gi&agrave; v&agrave; cậu em trần truồng lem luốc&hellip;&rdquo;.</p>
<p style="text-align: justify;"><strong>Kh&oacute;c với &ldquo;người rừng&rdquo; 7 tuổi </strong></p>
<p style="text-align: justify;">Tr&ugrave; liệu chuyến vượt mấy kh&uacute;c suối, mấy quả đồi giữa trưa nắng kh&ocirc;ng phải chuyện đ&ugrave;a, t&ocirc;i rủ cả c&aacute;c ph&oacute;ng vi&ecirc;n địa phương theo c&ugrave;ng - một bạn người M&ocirc;ng, một bạn người T&agrave;y. Anh bạn người M&ocirc;ng ki&ecirc;m nhiệm vụ phi&ecirc;n dịch. Đi bộ cả tiếng đồng hồ, đứng từ xa, nh&igrave;n bằng ống nh&ograve;m, c&aacute;i m&aacute;i đ&aacute; đen thui muội than &ldquo;nh&agrave; &ocirc;ng P&aacute;o&rdquo; vẫn vời vợi. Chợt thấy nh&ograve; ra một cậu b&eacute; ở truồng, chơi b&ecirc;n m&eacute;p vực s&acirc;u hun h&uacute;t, bốn bề l&agrave; đ&aacute; tai m&egrave;o sắc nhọn. Cả m&aacute;i đ&aacute; &ldquo;người tiền sử&rdquo; đen nho&aacute;y, &oacute;ng &aacute;nh muội than củi đ&atilde; lưu cữu kh&aacute; l&acirc;u. N&oacute; như một t&aacute;c phẩm nghệ thuật &aacute;m ảnh.</p>
<p style="text-align: justify;">...Gần đến hang n&uacute;i &ocirc;ng P&aacute;o sống, th&igrave; thấy từ b&igrave;a n&uacute;i nh&ograve; ra một v&aacute;c củi xi&ecirc;n xi&ecirc;n lao dần xuống ph&iacute;a suối. S&ugrave;ng A Lự (7 tuổi) đang thực hiện c&ocirc;ng việc của một &ldquo;tiều phu nh&iacute;&rdquo;. Cậu b&eacute; ng&atilde; d&uacute;i dụi, b&oacute; củi lăn, n&oacute; ngồi nh&igrave;n. Kh&ocirc;ng cười, kh&ocirc;ng kh&oacute;c. B&oacute; củi 10 ngh&igrave;n đ&acirc;y rồi, t&ocirc;i lẩm bẩm. Cậu b&eacute; cố lết đi, lại ng&atilde;. T&ocirc;i 36 tuổi, leo n&uacute;i 3 ng&agrave;y kh&ocirc;ng mệt, nhưng cũng phải l&ecirc;n gồng mới c&otilde;ng nổi &ldquo;v&aacute;c củi đổi m&igrave; t&ocirc;m&rdquo; của cậu b&eacute; Lự 7 tuổi. </p>
<div align="center" alt="&Ocirc;ng P&aacute;o v&agrave; b&eacute; Đại sống trong v&aacute;ch đ&aacute; giữa chon von đỉnh n&uacute;i." width="450" height="338">
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top"><img width="450" vspace="" hspace="" height="338" border="" align="middle" alt="&Ocirc;ng P&aacute;o v&agrave; b&eacute; Đại sống trong v&aacute;ch đ&aacute; giữa chon von đỉnh n&uacute;i." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/1baolamjpg-031342" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">&Ocirc;ng P&aacute;o v&agrave; b&eacute; Đại sống trong v&aacute;ch đ&aacute; giữa chon von đỉnh n&uacute;i.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<div alt="A Lự hằng ng&agrave;y oằn lưng v&aacute;c củi đi b&aacute;n, mỗi b&oacute; như thế n&agrave;y được 10 ngh&igrave;n đồng. " width="450" height="327">&nbsp;</div>
<p style="text-align: justify;">Trong nh&agrave; kh&ocirc;ng c&ograve;n hạt gạo, Lự theo t&ocirc;i về hang n&uacute;i rồi ki&ecirc;n quyết đi b&aacute;n củi kẻo trời đ&atilde; qu&aacute; trưa, tối lấy g&igrave; m&agrave; ăn. Ch&uacute;ng t&ocirc;i ngậm ng&ugrave;i nh&igrave;n cậu b&eacute; da bọc xương xi&ecirc;n xi&ecirc;n ch&uacute;i theo v&aacute;c củi tr&ecirc;n b&igrave;a n&uacute;i hoang. (Nhưng, l&uacute;c về gặp lại Lự ở bờ suối, nh&igrave;n n&oacute; cầm t&ograve;ng teng b&oacute; m&igrave; sợi, mỗi g&oacute;i gi&aacute; 5 ngh&igrave;n đồng, l&agrave; th&agrave;nh quả của nửa ng&agrave;y đi chặt, nửa ng&agrave;y v&aacute;c củi qua bao ngọn n&uacute;i, ch&uacute;ng t&ocirc;i mới thật sự c&ugrave;ng... bật kh&oacute;c).</p>
<p style="text-align: justify;">B&agrave; con ở chợ thị trấn bảo, Lự mang củi xuống, nh&igrave;n củi tươi m&agrave; lại to&agrave;n gỗ tạp như vậy, chẳng ai muốn mua đ&acirc;u. B&acirc;y giờ họ chủ yếu đun bếp gas hoặc than tổ ong. Song, Lự n&oacute; b&eacute; như con chuột nhắt, thương qu&aacute;, họ b&egrave;n ph&acirc;n c&ocirc;ng nhau mua, trả n&oacute; 10 ngh&igrave;n, cho n&oacute; ăn no để n&oacute; về hang n&uacute;i kẻo trời sắp tối. Anh Ho&agrave;ng Văn Y&ecirc;n - ở khu 1, P&aacute;c Miều - cho biết: Nh&agrave; &ocirc;ng P&aacute;o từng c&oacute; những dịp 3 ng&agrave;y kh&ocirc;ng c&oacute; g&igrave; ăn, đ&oacute;i thảm thiết. Nh&igrave;n hang đ&aacute; đau x&oacute;t qu&aacute;, anh cho họ mượn một con b&ograve; để nu&ocirc;i n&oacute; đẻ ra b&ograve; con l&agrave;m vốn, nhưng rồi trộm cũng bắt mất cả b&ograve;.</p>
<div align="center" alt="&ldquo;M&aacute;i nh&agrave; thời tiền sử&rdquo; của gia đ&igrave;nh &ocirc;ng P&aacute;o." width="380" height="507">
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top"><img width="380" vspace="" hspace="" height="507" border="" align="middle" alt="&ldquo;M&aacute;i nh&agrave; thời tiền sử&rdquo; của gia đ&igrave;nh &ocirc;ng P&aacute;o." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/4baolamjpg-031554" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">&ldquo;M&aacute;i nh&agrave; thời tiền sử&rdquo; của gia đ&igrave;nh &ocirc;ng P&aacute;o.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<p style="text-align: justify;">&Ocirc;ng P&aacute;o to&agrave;n ăn cơm với ớt v&agrave; đu đủ h&aacute;i tr&ecirc;n n&uacute;i. Một lần, mua c&aacute; hồng rẻ tiền bảo quản bằng ho&aacute; chất độc hại về, nấu cho đứa b&eacute; ăn, n&oacute; bị đi ngo&agrave;i v&agrave; chết. B&agrave; &Acirc;u Thị Hảo - 67 tuổi, nh&agrave; ở khu 2, P&aacute;c Miều, người thường xuy&ecirc;n đi nương, gặp cậu b&eacute; 7 tuổi v&aacute;c b&oacute; củi khổng lồ b&ograve; xu&ocirc;i dốc n&uacute;i - th&igrave; gạt nước mắt khi nghe tin ch&uacute;ng t&ocirc;i đi kiến nghị l&agrave;m hộ khẩu, dựng nh&agrave; cho &ocirc;ng P&aacute;o v&agrave; đưa hai đứa trẻ ra khỏi m&aacute;i đ&aacute;: &ldquo;C&oacute; lần t&ocirc;i thấy Lự đi b&aacute;n củi, n&oacute; nằm gục dọc đường v&igrave; đ&oacute;i qu&aacute; kh&ocirc;ng đi được. N&oacute; bảo t&ocirc;i, b&agrave; ơi, ch&aacute;u đ&oacute;i v&agrave; kh&aacute;t qu&aacute;. T&ocirc;i k&ecirc;u l&ecirc;n, ối giời ơi, b&oacute; củi to b&agrave; c&ograve;n kh&ocirc;ng v&aacute;c được, ch&aacute;u bỏ bớt củi đi rồi v&aacute;c v&agrave;i thanh xuống chợ th&ocirc;i. Về nh&agrave; b&agrave; m&agrave; ăn cơm đ&atilde; ch&aacute;u ơi!&rdquo;.</p>
<div align="center" alt="&Ocirc;ng P&aacute;o d&ugrave;ng n&ecirc;m gỗ b&oacute;c c&acirc;y rừng ra l&agrave;m củi, cho thằng Lự (7 tuổi) hằng ng&agrave;y v&aacute;c qua c&aacute;c ngọn n&uacute;i đem b&aacute;n." width="380" height="507">
<table width="50" cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top" style="text-align: center;"><img width="380" vspace="" hspace="" height="507" border="" align="middle" alt="&Ocirc;ng P&aacute;o d&ugrave;ng n&ecirc;m gỗ b&oacute;c c&acirc;y rừng ra l&agrave;m củi, cho thằng Lự (7 tuổi) hằng ng&agrave;y v&aacute;c qua c&aacute;c ngọn n&uacute;i đem b&aacute;n." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/3baolamjpg-031423" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">&Ocirc;ng P&aacute;o d&ugrave;ng n&ecirc;m gỗ b&oacute;c c&acirc;y rừng ra l&agrave;m củi, cho thằng Lự (7 tuổi) hằng ng&agrave;y v&aacute;c qua c&aacute;c ngọn n&uacute;i đem b&aacute;n.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<div align="center" alt="A Lự hằng ng&agrave;y oằn lưng v&aacute;c củi đi b&aacute;n, mỗi b&oacute; như thế n&agrave;y được 10 ngh&igrave;n đồng." width="450" height="327">
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top"><img width="450" vspace="" hspace="" height="327" border="" align="middle" alt="A Lự hằng ng&agrave;y oằn lưng v&aacute;c củi đi b&aacute;n, mỗi b&oacute; như thế n&agrave;y được 10 ngh&igrave;n đồng." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/5baolamjpg-031646" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">A Lự hằng ng&agrave;y oằn lưng v&aacute;c củi đi b&aacute;n, mỗi b&oacute; như thế n&agrave;y được 10 ngh&igrave;n đồng.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<p style="text-align: justify;"><strong>Vợ &ocirc;ng P&aacute;o bị lừa b&aacute;n v&igrave;&hellip; một b&aacute;t phở</strong></p>
<p style="text-align: justify;">C&aacute;i hang n&uacute;i gia đ&igrave;nh &ocirc;ng P&aacute;o đang &ldquo;ngự&rdquo; ngẫm ra th&igrave; cũng kh&aacute; hữu t&igrave;nh. V&aacute;ch đ&aacute; cao v&uacute;t, trắng loang lổ, nửa non v&aacute;ch bị kh&oacute;i bếp l&uacute;c n&agrave;o cũng ủ lửa của gia đ&igrave;nh &ldquo;thời tiền sử&rdquo; n&agrave;y nhuộm đen nh&oacute;ng nh&aacute;nh. Tre pheo phủ b&ecirc;n tr&ecirc;n đỉnh n&uacute;i, v&agrave;i c&acirc;y cổ thụ toả b&oacute;ng m&aacute;t ở một g&oacute;c đ&aacute; tai m&egrave;o. Trước cửa hang hủm v&agrave;o l&ograve;ng n&uacute;i, c&oacute; một b&atilde;i s&acirc;n bằng phẳng, r&igrave;a m&eacute;p vực l&agrave; lớp đ&aacute; tai m&egrave;o ph&uacute;n sắc. Đẹp th&igrave; đẹp vậy, nhưng đ&oacute; l&agrave; vẻ đẹp buốt l&ograve;ng. Bởi nơi n&agrave;y c&ocirc; lập hầu như ho&agrave;n to&agrave;n với cuộc sống văn minh. Việc đầu ti&ecirc;n của ch&uacute;ng t&ocirc;i, sau khi ch&agrave;o hỏi &ocirc;ng P&aacute;o, l&agrave; đi mặc &aacute;o cho b&eacute; 3 tuổi S&ugrave;ng A Đại đang trần truồng.</p>
<div alt="&Ocirc;ng P&aacute;o v&agrave; b&eacute; Đại b&ecirc;n &quot;m&aacute;i nh&agrave;&quot; trong v&aacute;ch đ&aacute; giữa chon von đỉnh n&uacute;i" width="380" height="507">&nbsp;</div>
<div align="center" alt="S&ugrave;ng A Đại ở truồng tự do nghịch đất tr&ecirc;n n&uacute;i." width="450" height="338">
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top"><img width="450" vspace="" hspace="" height="338" border="" align="middle" alt="S&ugrave;ng A Đại ở truồng tự do nghịch đất tr&ecirc;n n&uacute;i." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/2baolamjpg-031401" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">S&ugrave;ng A Đại ở truồng tự do nghịch đất tr&ecirc;n n&uacute;i.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<p style="text-align: justify;">Khi t&ocirc;i đến, &ocirc;ng P&aacute;o đang lụi cụi d&ugrave;ng n&ecirc;m gỗ v&agrave; kh&uacute;c gỗ để t&aacute;ch c&aacute;c c&acirc;y tươi vừa đẵn ngo&agrave;i rừng ra th&agrave;nh c&aacute;c thanh củi d&agrave;i chừng hơn 2m. &Ocirc;ng v&agrave; Lự đi đẵn, &ocirc;ng t&aacute;ch, b&oacute;, Lự v&aacute;c đi b&aacute;n, vừa b&aacute;n vừa xin b&agrave; con bố th&iacute; ở dưới chợ huyện. Kh&ocirc;ng c&oacute; b&uacute;a, c&aacute;ch t&aacute;ch củi của &ocirc;ng cũng l&agrave; c&aacute;ch l&agrave;m của... thời nguy&ecirc;n thuỷ. &Ocirc;ng vuốt mồ h&ocirc;i, cứ ngơ ng&aacute;c kh&ocirc;ng hiểu tại sao c&oacute; người đến thăm m&igrave;nh. Ch&uacute;ng t&ocirc;i bảo, c&oacute; cậu b&eacute; quen Lự khi n&oacute; xuống chợ b&aacute;n củi, cậu b&eacute; đ&oacute; l&ecirc;n thăm m&aacute;i đ&aacute; v&agrave; kh&oacute;c rồi hứa sẽ đưa... bố cậu ta l&ecirc;n gi&uacute;p đỡ nh&agrave; Lự, v&igrave; Lự ngh&egrave;o v&agrave; khổ qu&aacute;. Nhớ ra cậu b&eacute; hay cho Lự m&igrave; t&ocirc;m đ&oacute;, &ocirc;ng P&aacute;o trở n&ecirc;n th&acirc;n thiện hẳn. &Ocirc;ng cứ nắm tay Quang - bạn t&ocirc;i, người dẫn đường (bố cậu b&eacute; đ&atilde; l&ecirc;n thăm Lự) - n&oacute;i lời cảm ơn bằng tiếng M&ocirc;ng.</p>
<p style="text-align: justify;">Tại sao &ocirc;ng P&aacute;o v&agrave; vợ con phải v&agrave;o m&aacute;i đ&aacute; sống bấy l&acirc;u nay? Phải n&oacute;i thẳng l&agrave; &ocirc;ng P&aacute;o đ&atilde; bị bỏ rơi th&igrave; đ&uacute;ng hơn. &Ocirc;ng chỉ nhớ m&igrave;nh khoảng 60 tuổi, c&aacute;n bộ x&atilde; M&ocirc;ng &Acirc;n cũng so độ tuổi t&aacute;c (v&igrave; &ocirc;ng P&aacute;o kh&ocirc;ng c&oacute; bất cứ thứ giấy tờ n&agrave;o) v&agrave; ước chừng &ocirc;ng P&aacute;o ngần ấy tuổi. &Ocirc;ng P&aacute;o gi&agrave; sọm, quần r&aacute;ch bươm. Con &ocirc;ng th&igrave; trần truồng. Cả nh&agrave; kh&ocirc;ng ai đi d&eacute;p. Điều bất ngờ l&agrave; c&aacute;n bộ, nh&acirc;n chứng v&agrave; bản th&acirc;n &ocirc;ng đều cho biết, &ocirc;ng từng c&oacute; lần lượt tới 3 b&agrave; vợ. Vợ cả người x&atilde; Th&aacute;i Học, huyện Bảo L&acirc;m, lấy nhau được 1 năm th&igrave; b&agrave; ăn l&aacute; ng&oacute;n tự tử. Vợ hai đẻ với &ocirc;ng được 8 người con - 5 trai, 3 g&aacute;i. B&agrave; đ&atilde; chết v&agrave;o năm 1981.</p>
<div align="center" alt="Bữa cơm chiều hiu quạnh." width="380" height="507">
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top"><img width="380" vspace="" hspace="" height="507" border="" align="middle" alt="Bữa cơm chiều hiu quạnh." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/6baolamjpg-031725" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">Bữa cơm chiều hiu quạnh.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<p style="text-align: justify;">Vợ ba &ocirc;ng mới lấy c&aacute;ch đ&acirc;y độ 8 năm, c&ocirc; n&agrave;y sinh năm 1984, đẻ với &ocirc;ng được 3 người con. C&ocirc; vợ ba của &ocirc;ng P&aacute;o c&oacute; vấn đề về t&acirc;m thần, hằng ng&agrave;y chỉ biết v&aacute;c củi xuống chợ b&aacute;n kiếm mấy đồng mua rau v&agrave; gạo. Nhưng c&aacute;ch đ&acirc;y chừng 1 năm, c&ocirc; ta bị mấy người &ldquo;b&ecirc;n M&egrave;o Vạc&rdquo; t&igrave;m v&agrave;o l&agrave;m quen, rồi dụ dỗ. &ldquo;Họ cho ăn b&aacute;t phở, tắm rửa, thay cho một bộ quần &aacute;o mới, rồi đưa l&ecirc;n xe m&aacute;y đi mất. N&oacute; b&aacute;n sang Trung Quốc rồi&rdquo; - &ocirc;ng P&aacute;o kể rằng khi &ocirc;ng đi t&igrave;m vợ th&igrave; c&aacute;c b&agrave; b&aacute;n h&agrave;ng ở chợ bảo thế. V&agrave;, khoảng 10 nh&acirc;n chứng c&ugrave;ng l&atilde;nh đạo x&atilde; M&ocirc;ng &Acirc;n cũng kể với ch&uacute;ng t&ocirc;i chi tiết n&agrave;y.</p>
<p style="text-align: justify;">&Ocirc;ng P&aacute;o đ&atilde; từng c&oacute; một ng&ocirc;i nh&agrave;, nhưng &ldquo;đ&atilde; b&aacute;n lấy 20 ngh&igrave;n đồng, đổi lấy hai chai rượu uống rồi&rdquo; - c&aacute;n bộ x&atilde; đi t&igrave;m hiểu theo đề nghị của nh&oacute;m nh&agrave; b&aacute;o ch&uacute;ng t&ocirc;i cho biết như thế. C&ograve;n &ocirc;ng P&aacute;o kể: &ldquo;T&ocirc;i b&aacute;n nh&agrave; 80 ngh&igrave;n đồng, một người mua mấy tấm cỏ tranh cũ lợp tr&ecirc;n m&aacute;i, một người mua cọc gỗ. Nh&agrave; ấy cũng r&aacute;ch đến mức kh&ocirc;ng ở được nữa, trong khi họ đ&ograve;i tiền nợ gh&ecirc; qu&aacute;, t&ocirc;i đ&agrave;nh phải b&aacute;n. C&aacute;i nền nh&agrave; cũng của người kh&aacute;c m&agrave;&rdquo;.</p>
<p style="text-align: justify;">Con trai &ocirc;ng ở t&iacute;t trong x&atilde; Đức Hạnh xa x&ocirc;i của huyện Bảo L&acirc;m, cậu ấy từng đưa &ocirc;ng P&aacute;o v&agrave;o Đức Hạnh sống một thời gian. Sau v&igrave; nhiều m&acirc;u thuẫn, &ocirc;ng phải quay về M&ocirc;ng &Acirc;n, v&agrave;o m&aacute;i đ&aacute; sống. Thằng Lự con &ocirc;ng đ&atilde; vẹo lưng c&otilde;ng củi ch&iacute;nh thức l&agrave;m nghề tiều phu! N&oacute; kh&ocirc;ng biết chữ, d&ugrave; đ&atilde; qu&aacute; tuổi đến trường từ hơn 1 năm nay.</p>
<p style="text-align: justify;">Tại sao b&acirc;y giờ &ocirc;ng P&aacute;o kh&ocirc;ng c&oacute; hộ khẩu? &ldquo;T&ocirc;i đ&atilde; được sinh ra ở x&atilde; L&yacute; B&ocirc;n, lớn l&ecirc;n ở Th&aacute;i Học (c&aacute;c x&atilde; của huyện Bảo L&acirc;m). Bố t&ocirc;i t&ecirc;n l&agrave; S&ugrave;ng A Chinh, chết ở huyện Bảo Lạc. Mẹ t&ocirc;i t&ecirc;n l&agrave; V&agrave;ng Thị Thu, mộ b&agrave; nằm ở quả n&uacute;i b&ecirc;n kia, giờ đứng n&oacute;i chuyện với anh t&ocirc;i cũng vẫn nh&igrave;n thấy mộ b&agrave;. Giấy tờ, chứng minh thư của t&ocirc;i cũng đ&atilde; từng c&oacute;, t&ocirc;i nhớ chứ. Nhưng hồi b&agrave; vợ hai của t&ocirc;i chết, nh&agrave; đ&ocirc;ng người đến viếng qu&aacute;, thất lạc mất hết. Ri&ecirc;ng hộ khẩu, t&ocirc;i từng xin nhập v&agrave;o thị trấn P&aacute;c Miều từ năm 1979, đưa giấy tờ cho &ocirc;ng Hiền, l&agrave; uỷ vi&ecirc;n uỷ ban, nh&agrave; ở đầu cầu của thị trấn, &ocirc;ng ấy giờ chết rồi. T&ocirc;i đ&atilde; 2 lần đi xin nhập khẩu, nhưng c&aacute;n bộ bảo, &ocirc;ng l&agrave; người địa phương m&agrave;, &ocirc;ng cứ ở đi, &ocirc;ng kh&ocirc;ng ăn cắp ăn trộm l&agrave; được&rdquo;.</p>
<div align="center" alt="To&agrave;n cảnh m&aacute;i đ&aacute; &ldquo;thời nguy&ecirc;n thủy&rdquo;." width="450" height="338">
<table cellspacing="0" cellpadding="0" border="0">
    <tbody>
        <tr>
            <td valign="top"><img width="450" vspace="" hspace="" height="338" border="" align="middle" alt="To&agrave;n cảnh m&aacute;i đ&aacute; &ldquo;thời nguy&ecirc;n thủy&rdquo;." src="http://www1.laodong.vn/Images/2011/6/15/7baolamjpg-031748" /></td>
        </tr>
        <tr>
            <td valign="top" class="imageDescription">To&agrave;n cảnh m&aacute;i đ&aacute; &ldquo;thời nguy&ecirc;n thủy&rdquo;.</td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
</div>
<p style="text-align: justify;">Trời về chiều, gi&oacute; lạnh căm, m&acirc;y phủ &ugrave;n &ugrave;n. Hang n&uacute;i r&eacute;t mướt lạ l&ugrave;ng, ngọn lửa thốc l&ecirc;n, m&aacute;i hang &oacute;ng &aacute;nh đen như ma qu&aacute;i. Tựa v&agrave;o m&aacute;i đ&aacute;, &ocirc;ng P&aacute;o d&ugrave;ng bạt nylon, xếp tre gỗ, qu&acirc;y một g&oacute;c s&agrave;n trải ph&ecirc;n liếp để nằm. T&ocirc;i ngồi thử, thấy n&oacute; l&agrave; một c&aacute;i ổ th&igrave; đ&uacute;ng hơn! Ngọn đ&egrave;n dầu kia, về đ&ecirc;m n&oacute; ch&aacute;y leo l&eacute;t, c&oacute; lẽ chỉ l&agrave;m tăng cảm gi&aacute;c c&ocirc; quạnh của gia đ&igrave;nh &ldquo;tiền sử&rdquo; gồm &ocirc;ng gi&agrave; v&agrave; hai đứa trẻ c&oacute; mẹ bị b&aacute;n mất t&iacute;ch. Ch&uacute;ng t&ocirc;i kh&ocirc;ng nỡ rời bước để n&eacute;m lại cho trời đem v&agrave; n&uacute;i rừng hoang thẳm bịt b&ugrave;ng n&agrave;y 3 con người kh&ocirc;ng chứng minh thư, kh&ocirc;ng giấy khai sinh, kh&ocirc;ng hộ khẩu, kh&ocirc;ng được hưởng bất cứ c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch hỗ trợ nh&acirc;n &aacute;i m&agrave; họ đ&aacute;ng được hưởng.</p>
<p style="text-align: justify;">Chợt nghĩ ch&uacute;t tiền m&agrave; c&aacute;c tr&iacute; thức ngh&egrave;o ch&uacute;ng t&ocirc;i để lại thực ra l&agrave; qu&aacute; lớn đối với &ocirc;ng P&aacute;o. Song, đ&ecirc;m nay bố con &ocirc;ng vẫn đ&oacute;i, vẫn nhạt nhẽo ăn hai t&uacute;m m&igrave; sợi cuộn trị gi&aacute; 10 ngh&igrave;n đồng do thằng Lự vừa đổi b&oacute; củi tươi, gỗ tạp mang về. Bởi nếu cầm tiền đi chợ v&agrave; quay về th&igrave; trời đ&atilde; sắp chuyển sang... ng&agrave;y mới, trong khi ch&uacute;ng t&ocirc;i kh&ocirc;ng mang theo đồ ăn thức uống. Họ chan, h&uacute;p thứ m&igrave; trắng bệch nấu với nước suối rồi chuẩn bị để lụi cụi b&ograve; v&agrave;o &ldquo;ổ&rdquo; trong v&aacute;ch đ&aacute; lạnh ngắt kia.</p>
<p style="text-align: justify;">Qu&aacute; thương cảm, ch&uacute;ng t&ocirc;i mạnh dạn hứa, lần sau l&ecirc;n sẽ quy&ecirc;n g&oacute;p dựng cho gia đ&igrave;nh tận khổ n&agrave;y một nếp nh&agrave;. (Qu&yacute; độc giả c&oacute; đ&oacute;ng g&oacute;p dựng nh&agrave; cho &ocirc;ng P&aacute;o, xin gửi về Quỹ Tấm l&ograve;ng v&agrave;ng Lao Động, điện thoại to&agrave; soạn: 04.38252441).</p>
<p style="text-align: right;"><strong>Đỗ Do&atilde;n Ho&agrave;ng</strong></p>
